Της Λέττας Καλαμαρά
Ισχυρός
πολλαπλασιαστής της οικονομίας παραμένει ο κλάδος της χημικής βιομηχανίας και
παρά τις απώλειες που έχει υποστεί λόγω οικονομικής κρίσης κατατάσσεται στους
κλάδους που μπορούν να υπηρετήσουν ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο για τη χώρα, είναι
το βασικό συμπέρασμα σχετικής μελέτης του ΙΟΒΕ με θέμα «Η Χημική Βιομηχανία στην Ελλάδα: Συνεισφορά
στην Οικονομία και Προοπτικές Ανάπτυξης».
Ο
κλάδος από το 2008-2016 έχασε το ¼ περίπου της παραγωγικής του αξίας, η οποία
το 2016 ανήλθε στα 2,2 δις. ευρώ. Ωστόσο η
επίδραση της παραγωγής και διανομής χημικών στην ελληνική οικονομία εκτιμάται
σε 4,2 δις. ευρώ, που ισοδυναμούν με 2,4% του ΑΕΠ της Ελλάδας εκ των οποίων το
72% οφείλεται στη χημική βιομηχανία και το 28% στο χονδρικό εμπόριο χημικών
ουσιών και προϊόντων. Για κάθε ευρώ
δαπάνης για την αγορά χημικών ουσιών και προϊόντων αυξάνει το ΑΕΠ κατά 1,9
ευρώ. Οι συνολικές ετήσιες επενδύσεις της χημικής βιομηχανίας διαμορφώθηκαν
τα τελευταία χρόνια, με μικρές διακυμάνσεις, κοντά στα 60 εκατ. ευρώ, αντί των
130 εκατ. ευρώ προ κρίσης. Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία (ΑΠΑ) της
διαμορφώθηκε σε 583 εκατ. ευρώ το 2015, αντιπροσωπεύοντας το 5,5% της ΑΠΑ της
μεταποίησης και το 0,4% του ΑΕΠ. Σήμερα στον κλάδο δραστηριοποιούνται περίπου 1.000
επιχειρήσεις και απασχολούνται 13.000 άτομα σε θέσεις εργασίας κυρίως υψηλής
εξειδίκευσης που αντιστοιχούν στο 3,6% της συνολικής απασχόλησης στη
μεταποίηση. Κάθε θέση εργασίας στην παραγωγή και διανομή χημικών προϊόντων
συνδέεται με 5,7 θέσεις εργασίας στην οικονομία. Η
χημική βιομηχανία στην Ελλάδα συγκαταλέγεται στους κλάδους της Μεταποίησης με
τις υψηλότερες επιχειρηματικές δαπάνες έρευνας
και ανάπτυξης. Το 2015 ανήλθαν σε 9,1 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτελεί το
6,1% των συνολικών δαπανών R&D της Μεταποίησης και το 1,6% του συνόλου των
επιχειρήσεων της χώρας.
Η χρηματοοικονομική
αποδοτικότητα του κλάδου υποχώρησε στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης,
αλλά γρήγορα βελτιώθηκε. Συγχρόνως, επιτεύχθηκε
μείωση της δανειακής πίεσης μέσα από μια διαδικασία απομόχλευσης και
μεγαλύτερης στήριξης σε ίδια κεφάλαια που υποχρεωτικά ακολούθησαν οι
επιχειρήσεις χημικών και βελτίωση άλλων
δεικτών της επιχειρησιακής λειτουργίας.
Αν και οι εξαγωγές χημικών
ανήλθαν στα 1,3 δισ. ευρώ το 2016, και αποτελούν μία από τις πιο σημαντικές
κατηγορίες των ελληνικών εξαγωγών, καταλαμβάνοντας το 2016 την 4η θέση με 5,1%
επί της συνολικής αξίας των ελληνικών εξαγωγών, το εμπορικό ισοζύγιο του κλάδου
παραμένει αρνητικό αφού οι βασικές
χημικές ύλες (πετροχημικά, βασικά ανόργανα και πολυμερή) αποτελούν το 54% των
εισαγωγών και οι εισαγωγές χημικών
διαμορφώθηκαν το 2016 σε 3,6 δισ. ευρώ.
Σχολιάζοντας τα συμπεράσματα της
μελέτης ο πρόεδρος του Συνδέσμου Χημικών Βιομηχανιών (ΣΕΧΒ) Βασίλης Γούναρης,
τόνισε πως «το αποτύπωμα της χημικής
βιομηχανίας στην οικονομία δεν περιορίζεται στην αξία παραγωγής, την
προστιθέμενη αξία, τις θέσεις εργασίας, τα φορολογικά έσοδα και τις
ασφαλιστικές εισφορές που η ίδια δημιουργεί άμεσα στην οικονομία. Περιλαμβάνει,
επιπλέον, τις έμμεσες επιδράσεις, οι οποίες δημιουργούνται από τις οικονομικές
συναλλαγές των χημικών επιχειρήσεων με τους προμηθευτές τους, καθώς και τις
προκαλούμενες επιδράσεις που έχει στην
οικονομία η δαπάνη των εισοδημάτων των εργαζομένων που δημιουργούνται άμεσα και
έμμεσα από τη δραστηριότητα του κλάδου».
Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ εφόσον
επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, η αξία
παραγωγής της εγχώριας χημικής βιομηχανίας θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 2,44
δισ. ευρώ το 2022, που απέχει όμως αρκετά από τη μέγιστη αξία παραγωγής χημικών
στην Ελλάδα, η οποία είχε καταγραφεί το 2008 και πλησίαζε τα 3 δισ. ευρώ. Στην
περίπτωση όμως ενός εθνικού σεναρίου βιομηχανικής «αναγέννησης» εκτιμάται ότι η
αξία παραγωγής χημικών (σε σταθερές τιμές 2016), θα ξεπερνούσε τα 3,1 δισ. ευρώ
το 2022 και θα ήταν κατά 30% υψηλότερη συγκριτικά με την παραγωγή που προκύπτει
από το σενάριο τρέχουσας τάσης της χημικής βιομηχανίας. Η αύξηση της εγχώριας
παραγωγής χημικών που είναι συμβατή με το σενάριο βιομηχανικής «αναγέννησης»,
λαμβανομένων υπόψη των πολλαπλασιαστικών της επιδράσεων, θα είχε σημαντικό
αντίκτυπο στο ΑΕΠ, στην απασχόληση και στα έσοδα από φόρους και εισφορές. Το
ΑΕΠ θα ήταν το 2022 κατά περίπου 1,8 δισ.ευρώ, υψηλότερο σε σύγκριση με το ΑΕΠ
που προκύπτει από την τρέχουσα τάση της παραγωγής χημικών, ενώ τα έσοδα από
φόρους και ασφαλιστικές εισφορές θα ήταν σχεδόν κατά 400 εκατ. ευρώ περισσότερα
. Η συνεισφορά της χημικής βιομηχανίας στη δημιουργία πρόσθετων θέσεων εργασίας
συνολικά στην ελληνική οικονομία θα ήταν εξίσου σημαντική με δημιουργία
επιπλέον 26.500 θέσεων εργασίας.
Το ΙΟΒΕ τονίζει ότι για να καταστεί
αυτό εφικτό, απαιτείται στενή συνεργασία της χημικής βιομηχανίας με τα
πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα στον τομέα των χημικών, επενδύσεις στην
ανάπτυξη καινοτομιών, προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. βελτίωση
υποδομών, όπως λιμάνια, και δίκτυο οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών και
γενικότερα αποδοτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας χημικών, ενίσχυση
αλληλεπίδρασης με άλλες βιομηχανίες, παροχή φορολογικών κινήτρων για την
προσέλκυση επενδύσεων, επιστημόνων και την ενίσχυση της έρευνας.
