ENJOY GREECE

ENJOY GREECE
We Explore, Find, Check & Propose You for the Truth - Enjoy GREECE - Enjoy EUROPE - Enjoy WORLD

Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2013

Η παθογένεια του δημόσιου τομέα










του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Ο υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης δήλωσε ότι μέχρι τον Φεβρουάριο θα έχουν ολοκληρωθεί οι μετακινήσεις των 2500 υπαλλήλων, που βρίσκονται ήδη σε διαθεσιμότητα, στις 8000 περίπου θέσεις που είναι κενές σε τομείς του δημοσίου. Μάλιστα διευκρίνισε ότι σε αυτές τις κενές θέσεις θα πρέπει να προστεθούν και αυτές των 35000 υπαλλήλων που συνταξιοδοτήθηκαν εντός του 2012, οι οποίες θα καλυφθούν από τους 25000 υπαλλήλους που αναμένεται να τεθούν σε καθεστώς διαθεσιμότητας το 2013. Το ερώτημα που ανακύπτει εύλογα είναι αν ο δημόσιος τομέας είναι υπερκορεσμένος,  όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, οπότε οι δηλώσεις του κ. Μανιτάκη αναιρούν τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς ή αν το υπάρχον δυναμικό δεν είναι υπεράριθμο αλλά μόνον άνισα κατανεμημένο. Οπότε προς τί το καθεστώς της διαθεσιμότητας;

Η αλήθεια είναι ότι το πρόβλημα του δημόσιου τομέα δεν είναι αριθμητικό. Κατ’ αρχήν είναι ο εξορθολογισμός των αναγκών των φορέων του δημοσίου και η κατανομή των δημοσίων υπαλλήλων σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες λειτουργίας τους ώστε να αρθούν οι στρεβλώσεις που δημιούργησαν οι πελατειακές σχέσεις και ο κομματισμός. Όμως το κυριότερο πρόβλημα είναι ποιοτικό. Όταν επί δεκαετίες το κριτήριο στελέχωσης του δημόσιου τομέα ήταν η κομματική ένταξη, είναι δυνατό να προσδοκάς την αποτελεσματική λειτουργία του;

Οι πελατειακές σχέσεις όμως δεν περιορίζονταν στη φάση της πρόσληψης αλλά καθόριζαν και την εξέλιξη των υπαλλήλων διαμορφώνοντας έτσι μια αναποτελεσματική ιεραρχική πυραμίδα. Πέρα από την εξέλιξη του προσωπικού, σημαντικό πεδίο των πελατειακών σχέσεων στο δημόσιο τομέα και στις ΔΕΚΟ αποτέλεσαν οι εσωτερικές μετατάξεις. Για παράδειγμα η πλειοψηφία σχεδόν των υπαλλήλων του ΟΣΕ είχε μεταταγεί σε άλλο κλάδο της δικής τους επιλογής στο όνομα των υπηρεσιακών αναγκών. Αντί ν’ απευθυνθεί ο ΟΣΕ στην αγορά εργασίας προσλαμβάνοντας άτομα με επαρκείς και σύγχρονες γνώσεις ανανεώνοντας ταυτόχρονα ηλικιακά το προσωπικό του, περιορίσθηκε σε εσωτερικές μετατάξεις υπαλλήλων με μοναδικό προσόν την πίστη τους στην εκάστοτε κυβερνητική παράταξη και ως εφόδιο τις ξεπερασμένες γνώσεις παλαιότερων δεκαετιών. Η αλήθεια είναι ότι κανείς, ούτε η διοίκηση ούτε οι συνδικαλιστές ήθελαν προσλήψεις αλλά προτιμούσαν τις μετατάξεις. Η διοίκηση, διότι έτσι απέφευγε τις διαδικασίες μέσω ΑΣΕΠ που επέβαλαν αξιοκρατικά κριτήρια δίνοντας τη δυνατότητα στην εκάστοτε κυβέρνηση που τη διόρισε να ρουσφετολογεί και οι συνδικαλιστές διότι αντιλαμβάνονταν ότι η είσοδος νέων ανθρώπων και αντιλήψεων θα ανέτρεπε το παρωχημένο και γηρασμένο συνδικαλιστικό κατεστημένο δηλ. τους ίδιους.

Όμως οι πελατειακές σχέσεις με τη διόγκωση του δημοσίου τις δεκαετίες του ’80 και του ’90, επιτάχυναν και τους ρυθμούς απογύμνωσης της περιφέρειας ενισχύοντας την αστυφιλία  με αρνητικές επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα της οικονομίας αλλά και  στις παρεχόμενες υπηρεσίες. Ο Παναγιώτης Κονδύλης παρατηρεί: «Το γεγονός ότι η μεγάλη μάζα των δημοσίων υπαλλήλων όλων των βαθμίδων προερχόταν από στρώματα καθυστερημένα από πολιτισμική άποψη, είχε σοβαρές επιπτώσεις στο ποιόν του κρατικού μηχανισμού του οποίου η λειτουργία πρόσκοπτε αδιάκοπα όχι μόνο στην αγραμματοσύνη, τη στενοκεφαλιά, την κουτοπονηριά ή την συμπλεγματικότητα αλλά επίσης στην ανυπέρβλητη ανικανότητα του μέσου υπαλλήλου να προσανατολίσει τη δραστηριότητά του σε απρόσωπες, γενικές και αφηρημένες αρχές, εφόσον η νοοτροπία του εμφορούνταν από τις αξίες της πατριαρχικής κοινωνίας, ήτοι την πρωταρχική νομιμοφροσύνη του προς την ιδιαίτερη πατρίδα του, τους συγγενείς του, τους φίλους του, τους φίλους των φίλων του, τους προστάτες και τους προστατευομένους του». Η κατάσταση επιδεινώθηκε με τη μαζική πρόσληψη ελληνοποντίων στο δημόσιο στην προσπάθεια της κοινωνικής τους ενσωμάτωσης, που μετέφεραν όμως μια νοοτροπία εντελώς διαφορετική και οπισθοδρομική. Πώς θα ανατραπούν αυτές οι καθεστηκυίες αντιλήψεις; Αυτό είναι το ζητούμενο και όχι η αριθμητική μείωση των υπαλλήλων που δεν προσφέρει ουσιαστικά τίποτα στη μείωση των ελλειμμάτων αφού όσοι αποχωρούν συνταξιοδοτούνται ενώ παύουν να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές επιτείνοντας τα προβλήματα των ασφαλιστικών ταμείων.

Όταν διαμορφώνεις τον δημόσιο τομέα με κομματικά κριτήρια περιθωριοποιώντας την πλειοψηφία του ελληνικού λαού, όταν αφήνεις σκόπιμα αναξιοποίητο ένα τεράστιο κομμάτι του εγχώριου δυναμικού, πώς είναι δυνατό να φθάσεις στην ανάπτυξη; Όταν μάλιστα ακούω τις διακηρύξεις περί αξιολόγησης των υπαλλήλων τότε πραγματικά πείθομαι ότι μας θεωρούν αφελείς. Ποιος θα αξιολογήσει ποιόν και με ποια κριτήρια; Μάλλον θα είναι ευκαιρία για ένα πογκρόμ διώξεων των αντιπάλων της τρικομματικής κυβέρνησης στο όνομα της αξιοκρατίας, όπως παλαιότερα στο όνομα της εθνικοφροσύνης. Έχει μεγάλη εμπειρία το πολιτικό μας σύστημα σε αυτά. Και αν η αξιολόγηση γίνει από ουδέτερο φορέα, ποιος θα εφαρμόσει τα αποτελέσματα της αξιολόγησης; Πάντα συντάσσονταν τα ονομαζόμενα φύλλα ποιότητας των υπαλλήλων που αξιολογούσαν τα προσόντα τους, πάντα υπήρχαν τα υπηρεσιακά συμβούλια προαγωγών αλλά πάντα προάγονταν οι αρεστοί. Σε σημείο μάλιστα που οι συνδικαλιστικές παρατάξεις του δικομματισμού μοιράζονταν τις θέσεις ποσοστιαία με την παράταξη του κυβερνώντος κόμματος να λαμβάνει τις περισσότερες, λογική που ανακυκλώνονταν σε κάθε κυβερνητική αλλαγή. Τόσο αξιοκρατικά και τόσο ακομμάτιστα! Το πρόβλημα λοιπόν του δημόσιου τομέα δεν είναι αριθμητικό αλλά ποιοτικό και καθρεπτίζει τη λογική των χθεσινών και σημερινών πολιτικών  αφού πρόκειται για τα ίδια πρόσωπα. Μπορεί να βελτιωθεί με την ανακατανομή των υπαλλήλων σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες των φορέων του δημοσίου και τις συνεχείς εκπαιδεύσεις, χωρίς να αντιμετωπισθεί ριζικά.